Kent parklarının karbon depolama performansının saptanması Göksu Parkı örneği

Rapor kimliğiDGR-2026-0025DGR — DendroGeo Bilimsel Analiz Raporu

Rapor durumu🟢 GEÇERLİtüm kritik kontroller geçti

Analiz konusuGöksu Parkı Ağaç Envanteri, Karbon Stoku ve Arazi Örtüsü Analizi

KonumAnkara, Türkiye

Analiz tarihi15 Ekim 2026

Analiz sürümüDendroGeo LC Engine v4.3.0 · DendroGeo v3.0.0

Veri dönemi2026 (arazi örtüsü)saha ölçümleri: 2026-09-28 → 2026-10-01

Mekânsal çözünürlükUydu 10/20 m + vektör sınır

Park kimliğiway/423602737 · DB #25

Örneklem36 onaylı ölçüm · 19 tür

Park alanı50,11 ha (OSM poligonu)

YazarNagihan ŞİRİNSite kurucuları: Nagihan Şirin, Sinan Şirin

Kalıcı bağlantı (QR)https://dendrogeo.org/rapor/DGR-2026-0025/

LisansCC BY-NC 4.0

İçerik hash'isha256:2b7fde8c2438d9ad17b4…

Bu rapor, DendroGeo analiz sistemi tarafından belirlenen yöntem, veri kaynakları ve kalite kontrol prosedürleri doğrultusunda oluşturulmuştur. Rapor bir akreditasyon veya sertifikasyon belgesi değildir; bulgular, beyan edilen veri kaynakları ve çözümleme sürümü kapsamında geçerlidir.

1Analiz Özeti

Bu rapor, Göksu Parkı sınırları içerisinde gerçekleştirilen 36 bireysel ağaç ölçümüne (göğüs çevresi, türetilmiş DBH, boy, tür, GNSS konumu ve fotoğraf kanıtı) dayalı karbon stoku tahminini, %95 model belirsizlik aralığı ve veri kalite kontrol sonuçları ile sunar. Ölçümü yapılan ağaçların toplam karbon stoku 5,23 t [%95 GA: 2,87–7,40] olarak hesaplanmıştır. Kayıtlı karbon toplamının park alanına oranı 0,104 t/ha değerindedir; bu oran, parkın toplam karbon stok yoğunluğu tahmini değildir. Bütün kayıtlar moderatör onayından geçirilmiştir; park poligonu konum çiti denetiminin kayıt düzeyindeki sonucu §7'de raporlanmıştır. Yüzey örtüsü verisi Kullanıcının kabul ettiği son analiz · uydu / OSM / çizim kaynağından alınmış; kalite kontrol sonuçları Çizelge 4'te sunulmuştur.

2Analiz Alanı

Analiz alanı, Ankara (Türkiye) sınırları içinde yer alan Göksu Parkı park sahasıdır. Saha sınırı, OpenStreetMap way/423602737 geometrisinden türetilmiş olup 50,11 ha alan kaplamaktadır. Envanter, 2026-09-28 – 2026-10-01 tarihleri arasında 36 ölçüm noktasında gerçekleştirilmiştir; kayıtların tamamı poligon içinde konumlanmaktadır (denetim §7).

3Veri Kaynakları

3.1 Birincil veri. Yayın isteğindeki kayıtlı analiz; kabul tarihi 14 Ekim 2026. Kullanılan sahneler: 2026-09-12, 2026-04-20, 2026-07-01, 2026-08-08, 2026-10-09, 2026-07-21. Nesne sınırları: © OpenStreetMap contributors (ODbL) ve kullanıcı çizimleri. Kayıt geometrileri GeoJSON olarak indirilebilir.

3.2 Bütünleyici veri. OpenStreetMap bina, su, havuz ve açıkça tanımlanmış sert zemin sınırları ile kullanıcı çizimleri, kayıtlı analizde raster hücrelerini keserek ayrı yüzey alanları oluşturur. Çakışan çizimlerde son kullanıcı düzeltmesi önceliklidir. Harita tarihi, eksik nesneler ve konumsal doğruluk sonucu sınırlayabilir.

3.3 Saha verisi ve kapsam. 36 adet DendroGeo saha ölçümü (göğüs çevresi, türetilmiş DBH, boy, tür, GNSS konumu, fotoğraf kanıtı); tümü moderatör onaylıdır. Kayıt kapsamı, onaylı ölçümlerle sınırlıdır; tam sayım veya olasılıklı örnekleme tasarımına ilişkin ek bilgi bulunmamaktadır. Ölçüm değişkenleri §4.6'da tanımlanmıştır.

4Yöntem

4.1 Saha protokolü. Sahada mezura ile ağacın yerden 1,30 m yüksekliğindeki göğüs çevresi santimetre (cm) cinsinden ölçülmüştür. Ham çevre girth_cm alanında korunmuş; gerçek göğüs çapı (DBH; Diameter at Breast Height) her kayıt için DBH = çevre / π bağıntısıyla türetilerek dbh_cm alanına yazılmıştır. Allometrik modele ham çevre değil, bu türetilmiş DBH çapı uygulanmıştır. Ağaç boyu sahada ölçülmüş (kayıt çözünürlüğü 0,1 m); konum sivil GNSS alıcısıyla kaydedilmiş (kaydedilen doğruluk: 23/36 kayıt · ortalama ±5,5 m); her kayıt için sahada çekilmiş fotoğraf kanıtı zorunlu tutulmuş ve tüm kayıtlarda sağlanmıştır.

4.2 Biyokütle ve karbon. Hesaplama zinciri: göğüs çevresi C (cm) → DBH çapı D=C/π (cm) → boy H (m) → odun yoğunluğu (ρ) → AGB → BGB → karbon → belirsizlik. Toprak üstü biyokütle (AGB), Chave ve ark. (2014) pantropikal allometrik denklemiyle hesaplanmıştır: AGB = 0.0673·(ρ·D²·H)^0.976. Burada D, mezurayla ölçülen çevrenin π'ye bölünmesiyle türetilmiş DBH çapıdır; ham çevre hiçbir aşamada doğrudan D olarak kullanılmaz. Toprak altı biyokütle AGB×0.26, karbon stoku ise toplam biyokütlenin 0.47 katsayısı ile çarpımıdır. Odun yoğunluğu yalnız kilitli DendroGeo yoğunluk tablosundan çözülür.

4.3 Belirsizlik. Girdi belirsizlikleri (§4.1) ve allometrik model belirsizliği (%22 değişim katsayısı) Monte Carlo yöntemiyle (n=1000, sabit tohum=20260926) yayılmıştır; model hatası kayıtlar arasında korele kabul edilmiştir, zira aynı denklem tüm kayıtlarda ortak yönde sapma üretir. Aralık sınırları Monte Carlo dağılımının 2,5 ve 97,5 yüzdelikleridir. Bu aralık model ve girdi belirsizlikleri koşulunda hesaplanmıştır; olasılıklı örnekleme tasarımına dayalı park geneli güven aralığı değildir.

4.4 Kayıtlı analiz sonucu. 14 Ekim 2026 tarihinde kabul edilen analiz, yayın isteğine sabitlenerek aktarılmıştır. Bina ve havuzlar ayrı sınıftır; OSM nesne sınırları ve kullanıcı çizimleri park sınırına kırpılmıştır. Sayısal değerler ve harita aynı kayıtlı geometriden gelir. Uydu verisinin 10/20 m çözünürlük sınırı ile harita geometrilerinin tarih ve doğruluk sınırlamaları geçerlidir; bu kayıt bağımsız saha doğrulaması sayılmaz.

4.5 Doğrulama zinciri. (i) Her kayıt moderatör onayı gerektirir (36/36 kayıt 'Onaylı' durumundadır; zaman damgalı onay kaydı 36/36); (ii) ölçüm konumunun park poligonu içinde olması veritabanı tetiği ile zorunlu kılınmıştır (trg_geo_fence; zorunluluk, 0007 geçişinden sonraki kayıtlara uygulanır, önceki kayıtlar için kayıt düzeyindeki denetim sonucu §7'de beyan edilir); (iii) arazi örtüsü çözümlemesinde raster/park alan farkı %0,5 eşiğini aşarsa sonuç yayınlanmaz; (iv) yayınlanan sayfanın içerik bütünlüğü SHA-256 hash'i ile açılışta canlı doğrulanır (§7).

4.6 Veri sözlüğü. Raporda ve data.json/olcum.csv çıktılarında kullanılan değişkenlerin anlamı ve birimi aşağıdadır.

Ölçüm notu: Sahada doğrudan çap ölçülmemiştir. Mezura ile 1,30 m yükseklikte göğüs çevresi ölçülmüş; DBH çapı her kayıt için çevre / π ile türetilmiştir. Allometrik modele yalnız türetilmiş DBH uygulanır; ham çevre ayrıca saklanır.

5Nicel Sonuçlar

5.1 Karbon stoku. Çizelge 1 tür bazlı özet istatistikleri, Şekil 1 ise karbon paylarının dağılımını vermektedir.

Ölçüm notu: Ham saha değişkeni göğüs çevresidir; DBH = çevre / π ile türetilmiştir (değişken tanımları: §4.6 veri sözlüğü). Türetilmiş DBH aralığı: 9,5–63,7 cm (medyan 27,5 cm, n=36). Ham çevre değerleri korunmuş, yalnız matematiksel çevre→çap dönüşümü uygulanmıştır (§9 sınırlılıklar).

5.2 Arazi örtüsü. Sınıf alanları Çizelge 2'de sunulmuştur; mekânsal dağılım §6'da (Şekil 2) gösterilmektedir.

5.3 Alan dengesi. Çizelge 3, park geometrisi ile raster kapsama alanının karşılaştırmasını verir; bu karşılaştırma sonuçların üretilmesinden önce hesaplama bütünlüğünün kontrol edildiğini belgeler.

6Harita

Şekil 2 — Kullanıcının kabul ettiği son analiz · uydu / OSM / çizim sınıflandırmasının park poligonu ile tam kesişimi; koyu çizgi park sınırını (OSM), siyah noktalar envanter ölçüm noktalarını gösterir. Raster sınırları ortak kenarları koruyan görsel genelleştirme ile çizilmiştir; bina, yol ve kullanıcı sınırları korunur. Alanlar kesin kabul geometrisinden hesaplanır; bağlayıcı sayısal değerler Çizelge 2'de ve data.json'dadır. Harita altbilgisi belge kimliğini (DGR-2026-0025), veri kaynağını, çözünürlüğü, projeksiyonu (EPSG:32636 (UTM 36N)) ve analiz tarihini taşır: kaynak bilgileri harita çıktısında da korunur.

7Kalite Kontrol ve Doğrulama

Sonuçlar üretilmeden önce hesaplamanın bütünlüğü aşağıdaki kontrollerle doğrulanmıştır (Çizelge 4). Kontroller otomatiktir. Rapor QA durumu üç hâllidir: 🔴 BLOKLU — kritik veri hatası vardır, karbon sonucu bilimsel iletişimde kullanılmamalıdır; 🟡 İNCELEME — veri geçerlidir, bazı istatistiksel kontroller inceleme uyarısı vermektedir; 🟢 GEÇERLİ — tüm kritik kontroller geçmiştir. Bu raporun QA durumu: 🟢 GEÇERLİ Karbon hesabı, sahada ölçülen göğüs çevresinden D=C/π ile türetilen yuvarlanmamış DBH (cm) değerleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir; rapor tablolarında DBH 1 ondalık basamakla gösterilir.

8Değerlendirme

Arazi örtüsü sınıflandırmasına göre analiz alanının yeşil alan %42,4; sert yüzey %27,8; bina %4,7; su %24,0; açık/çıplak alan %1,1 şeklinde dağıldığı belirlenmiştir; baskın sınıf %42,4 pay ile Yeşil alan sınıfıdır.

Ölçüm kaydı bulunan 36 ağacın toplam karbon stoku 5,23 t [%95 GA: 2,87–7,40] olarak hesaplanmış; stokun yapraklı türlerde %77,4, ibreli türlerde %22,6 biriktiği görülmüştür. Ölçüm kaydı bulunan ağaçların karbon toplamının park alanına oranı 0,104 t/ha değerindedir; bu oran yalnız kayıt kapsamını tanımlar.

Örneklem 36 ağaç ölçümüne dayanmaktadır; sonuçlar ölçümü yapılan ağaçların toplamını verir ve parkın ölçülmeyen bölümlerine ekstrapole edilmemelidir.

Yüzey sınıfı oranları ile ağaçların karbon stoku arasındaki nedensel ilişki bu veri kapsamıyla test edilmemiştir.

9Sınırlılıklar

• Arazi örtüsü sonuçları, kullanılan veri kaynağının mekânsal çözünürlüğü, veri edinim tarihi ve sınıflandırma doğruluğu ile sınırlıdır. 10 m çözünürlükteki veri, küçük ve dar yüzeylerin bağımsız olarak temsil edilmesini her durumda mümkün kılmayabilir.
• Kayıtlı analizde OSM nesne sınırları ve kullanıcı çizimleri sınıf alanlarını değiştirebilir; kaynak tarihi ve sınır doğruluğu saha doğrulaması gerektirir.
• Chave ve ark. (2014) pantropikal bir modeldir; Türkiye türleri için bölgesel kalibrasyon gerçekleştirilmemiştir.
• Envanter 36 kayıtla sınırlıdır. Tüm ağaçların sayıldığına veya olasılıklı örnekleme tasarımının uygulandığına ilişkin kayıt bulunmadığından parkın toplam karbon stoku tahmin edilmemiştir.
• GNSS doğruluğu (±5,5 m) bireysel ağaç konumu için değil, park üyeliği doğrulaması için kullanılmıştır.
• Boy/çap oranı 1/36 kayıtta tipik 15–120 bandının dışındadır; bu bir UYARI DEĞİL, dağılım bilgisidir. Ölçüt olarak sabit bant yerine standın kendi dağılımı kullanılmış (medyan 27,62, MAD 5,175, aralık 14,44–47,67, en yüksek |z| 2,61; eşik 3,5) ve hiçbir kayıt aykırı bulunmamıştır. Oranın düşük kalması ham çevreden türetilen DBH değerleriyle ilgilidir — aralık 9,5–63,7 cm (medyan 27,5 cm, n=36): paydada büyük bir çap varken boy tipik orman değerlerinde kaldığında oran matematiksel olarak düşer. Bu dağılım tek başına ölçüm hatası kanıtı oluşturmaz.
• Bu rapor, ölçülen hiçbir birey için yasal statü değerlendirmesi (tescil, koruma kararı vb.) içermez; ağaçların yasal statüsü ilgili idarenin yetkisindedir ve bu çalışmanın kapsamı dışındadır. Sahada 1,30 m yükseklikte gövde çevresi ölçülmüş, DBH çapı çevre/π ile türetilmiş ve allometrik modele bu türetilmiş çap uygulanmıştır.
• Gövde çapı dağılımı ve model temsili. Bu envanterde ham göğüs çevresinden D=C/π ile türetilen DBH aralığı 9,5–63,7 cm (medyan 27,5 cm, n=36). Ham çevre değiştirilmemiş; allometriye yalnız yuvarlanmamış türetilmiş D uygulanmıştır. Modelin aktarılabilirliği şu sınırlamalara tabidir: kullanılan allometrik model (Chave ve ark. 2014) pantropikal bir kalibrasyon örneklemine dayanır. Sabit model değişim katsayısı, bölgesel kalibrasyon eksikliğini veya büyük çaplı kent ağaçlarına ilişkin model sapmasını ayrıca nicelleştirmez.

10Tekrar Üretilebilirlik

Yeniden üretim girdileri data.json dosyasında sabitlenmiştir. Uydu sahne kimlikleri, kabul zamanı, sınıf alanları ve nesne geometrileri bu kayıtla korunur. surface.geojson, kabul edilmiş yüzey geometrilerini içerir. Canlı veri kaynağının yeniden sorgulanması aynı veri kümesini garanti etmez; tekrar analiz için bu arşiv girdileri kullanılmalıdır.

11Analiz Parmak İzi

12Rapor Geçmişi

Bu çizelge aynı parkın üretim yayınlarını gösterir. Test yayınları sürüm zincirine dahil edilmemiştir. Veri veya yöntem değişiklikleri yeni rapor kimliği ve sürüm kaydıyla yayımlanır.

13Atıf

@techreport{dgr20260025,
  author    = {ŞİRİN, N.},
  contributor = {Şirin, Nagihan and Şirin, Sinan},
  title     = {Kent parklarının karbon depolama performansının saptanması Göksu Parkı örneği},
  year      = {2026},
  number    = {DGR-2026-0025},
  version   = {1.0},
  publisher = {DendroGeo},
  url       = {https://dendrogeo.org/rapor/DGR-2026-0025/},
  doi       = {10.5281/zenodo.23403892},
  note      = {sha256:2b7fde8c2438d9ad…}
}

14Kaynakça

1. Copernicus Sentinel-2 Level-2A [uydu görüntüleri]. Kullanılan sahne kimlikleri ve edinim tarihleri data.json dosyasında kayıtlıdır.
2. Zanaga, D., Van De Kerchove, R., De Keersmaecker, W. ve ark. (2022). ESA WorldCover 10 m 2021 v200 [veri seti]. Zenodo. 10.5281/zenodo.7254221 (CC BY 4.0).
3. Chave, J., Réjou-Méchain, M., Búrquez, A. ve ark. (2014). Improved allometric models to estimate the aboveground biomass of tropical trees. Global Change Biology, 20(10), 3177–3190. 10.1111/gcb.12629 — §4.2'de kullanılan allometrik denklem.
4. OpenStreetMap katkıcıları. OpenStreetMap verisi [park sınırı geometrisi ve bütünleyici doğrulama]. Open Database License (ODbL). https://www.openstreetmap.org/copyright
5. Şirin, N. & Şirin, S. (2026). DendroGeo Saha Protokolü v1 (göğüs çevresi, DBH = çevre/π, boy, GNSS ve fotoğraf kanıtı kuralları) ve DendroGeo yöntem dokümantasyonu. https://dendrogeo.org/yontem/

EkA — Veri Erişilebilirliği

Ham veriler CC BY-NC 4.0 lisansı ile açıktır; yeniden kullanımda §13 künyesine atıf zorunludur. metadata.json, DataCite desenine yakın makine okur üst veriyi taşır ve DOI kaydına hazırdır.